O nas

REGULAMIN UMUNDUROWANIA

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej

Regulamin umundurowania Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej określa rodzaje umundurowania, zasady jego noszenia, oznakowania i użytkowania.

Rozdział I — Rodzaje umundurowania i odzieży specjalistycznej

Uwzględniając charakter, przeznaczenie i zakres użytkowania umundurowania i odzieży specjalistycznej stosuje się następujące rodzaje:

1. Ubiór służbowy

Podstawowy skład: mundur ciemnogranatowy (męski, damski), koszula biała z długim rękawem, czapka rogatywka ciemnogranatowa, obuwie czarne, kurtka 3/4 z tkaniny powlekanej w kolorze czarnym z odpinanym ociepleniem, skarpety czarne (mężczyźni) / rajstopy beżowe (kobiety), krawat czarny, rękawiczki czarne, pasek czarny.

Ubiór służbowy nosi się podczas:

1. uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP,
2. występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziałów ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach i imprezach,
3. na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.

Na marynarce munduru służbowego po jej lewej stronie nosi się baretki posiadanych odznaczeń.

2. Ubiór galowy

Podstawowy skład: mundur ciemnogranatowy wg wzoru (męski, damski), koszula biała z długim rękawem, czapka rogatywka ciemnogranatowa, obuwie czarne, sznur galowy srebrny przeplatany niebieską nitką (dla władz naczelnych i prezesów zarządów oddziałów wojewódzkich — sznur generalski), płaszcz flauszowy granatowy z szalikiem, rękawiczki czarne, krawat czarny, pasek czarny.

Ubiór galowy ze sznurem i odznaczeniami nosi się podczas:

1. uroczystości państwowych i w Dniu Strażaka, w tym podczas uroczystości religijnych,
2. uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali i odznak, otwarcia strażnic,
3. uroczystości składania wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza, grobach poległych oraz pod pomnikami.

Ubiór galowy z baretkami nosi się podczas: uroczystych przedstawień w teatrach i salach koncertowych, innych ważnych uroczystości na polecenie prezesa OSP.

Do mundurów służbowych, galowych i letnich przyszywane są guziki oksydowane o średnicach 16 i 22 mm.

3. Ubiór paradny orkiestr OSP

Umundurowanie galowe ze sznurem galowym i baretkami odznaczeń. Podczas występów w okresie letnim dopuszcza się ubiór letni. Dopuszcza się stosowanie elementów folklorystycznych charakteryzujących dany region oraz indywidualnie zaprojektowany ubiór dla całej orkiestry.

4. Ubiór letni

Skład: koszula letnia biała z krótkim rękawem z guzikami oksydowanymi i pagonami, spodnie (spódnica) ciemnogranatowe, czapka rogatywka ciemnogranatowa, obuwie czarne, krawat czarny, sznur galowy srebrny.

Ubiór letni nosi się podczas: uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP, oficjalnych spotkaniach jako przedstawiciel OSP, zawodach sportowo-pożarniczych. Okres letni: 1 maja – 30 września, temperatura powyżej 20°C.

5. Ubiór operacyjny

Skład: czapka letnia i zimowa, bluza i spodnie, koszulka polo, bluza polar, koszula z długim rękawem, kurtka przeciwdeszczowa, pasek, buty służbowe, skarpety czarne termoaktywne.

Nosi się podczas: pełnienia obowiązków służbowych, delegacji, wystąpień jako przedstawiciel ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach, przed organami administracji rządowej i samorządowej.

6. Ubiór Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)

Podstawowy skład: koszula czerwona z guzikami oksydowanymi, szorty czarne, spodnie czarne (chłopcy) / spódnica czarna (dziewczęta), bluza czarna, obuwie czarne, podkolanówki białe, krawat czarny, kurtka czerwona z odpinaną podpinką, czapka dżokejka czerwona.

Wyposażenie uzupełniające: skarpety czarne (chłopcy), rajstopy beżowe (dziewczęta), koszulka polo.

Ubiór MDP nosi się podczas:

• występowania jako przedstawiciel MDP na oficjalnych spotkaniach i uroczystościach,
• apeli, wart i ważnych wydarzeń na obozach MDP,
• uroczystych zbiórek MDP.
• Koszulki polo nosi się podczas codziennych działań w OSP i na obozach MDP.

Dopuszcza się stosowanie poprzedniego wzoru mundurków MDP (wiatrówka niebieska, spodnie/spódnica czarne) do czasu naturalnego ich zużycia.

7. Odzież specjalistyczna

Odzież ochronna (środki ochrony indywidualnej) posiadająca świadectwo dopuszczenia CNBOP PIB:

• ubranie ochronne dwuczęściowe ciężkie (EN 469),
• ubranie ochronne dwuczęściowe lekkie (EN 15614),
• rękawice strażackie (EN 659) i ochronne (EN 388),
• kominiarka strażacka (EN 13911),
• buty strażackie (EN 15090, EN 50321),
• hełm strażacki bojowy (EN 443) — biały lub inny niż kolor zastrzeżony dla PSP,
• bielizna termoaktywna trudnopalna.

Odzież specjalna: ubranie koszarowe, bluza polarowa, kurtka softshell, organizacyjna koszulka polo, czapka z emblematem orzełka.

Odzież ochronną nosi się podczas: akcji ratowniczo-gaśniczych, ćwiczeń i działań ze sprzętem oraz sprawdzianów wyszkolenia bojowego.

Strażakowi ratownikowi OSP przysługuje prawo do używania środków ochrony indywidualnej takich jak przeznaczone dla strażaków PSP.

8. Odzież sportowa

Odzież sportową dla strażaków OSP i członków MDP określają regulaminy zawodów.

9. Identyfikatory

Do ubioru służbowego, galowego, letniego, operacyjnego i odzieży specjalistycznej można nosić identyfikator z imieniem i nazwiskiem. Na ubiorach służbowym, galowym i letnim identyfikator nosi się przypiętym nad górną krawędzią klapki prawej górnej kieszeni.

Rozdział II — Nakrycia głowy

1. Do ubiorów służbowego, galowego i letniego — czapka rogatywka ze srebrnym okuciem daszka oraz metalowym emblematem orła.
2. Galony na otokach czapki rogatywki:
   • jeden galon — członkowie zarządów OSP, zarządów oddziałów gminnych ZOSP RP i komisji rewizyjnych,
   • dwa galony — członkowie zarządów oddziałów powiatowych, wojewódzkich oraz zarządów wykonawczych i Zarządu Głównego ZOSP RP.
3. Prezes ZG ZOSP RP — czapka ze srebrnym okuciem, pojedynczym galonem w górnej części otoku, galonem generalskim na otoku i srebrnym krzyżakiem na denku.
4. W MDP nakryciem głowy jest czapka dżokejka w kolorze czerwonym.
5. Do ubioru operacyjnego i odzieży specjalnej — czapka dżokejka oraz czapka zimowa.

Rozdział III — Emblematy, naszywki, dystynkcje i inne elementy umundurowania

§ 1 — Dystynkcje: Członkowie OSP i funkcyjni oraz pracownicy Związku noszą dystynkcje pełnionych funkcji w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle haftowane nitką lub bajorkiem — na lewej kieszeni koszuli, na klapach kołnierza marynarki, na kurtce do ubioru służbowego.

§ 2 — Emblematy MDP: Członkowie MDP noszą emblematy na czapkach dżokejkach oraz na bluzach i koszulach na lewym rękawie (5 cm powyżej górnego szwu rękawa).

§ 3 — Naszywki specjalności:

• Członkowie OSP pełniący funkcje kierowców, mechaników, łącznościowców, koordynatorów Pierwszego Ratownika, orkiestr i drużyn specjalnościowych — naszywki na lewym rękawie munduru, 15 cm od dolnej krawędzi rękawa.
• Napisy „STRAŻ" lub „Ochotnicza Straż Pożarna" na odzieży specjalistycznej i kurtce MDP — w kolorze widocznym (biały lub czarny).
• Emblemat z nazwą OSP lub logo KSRG na prawym rękawie — ok. 150 mm poniżej szwu wszycia rękawa.
• Emblemat orzełka lub flagi polskiej na lewym rękawie — 40–50 mm poniżej szwu wszycia.

§ 4 — Zasady noszenia dystynkcji: Członkowie OSP noszą dystynkcje odpowiadające aktualnie najwyższej z pełnionych funkcji.

Zasady noszenia odznaczeń i orderów

Ordery i odznaczenia nosi się na wstążkach na lewej stronie piersi z prawa na lewo, w kolejności: ordery, odznaczenia, medale (nadane przez Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów, Ministra SW, pozostałych ministrów, odznaczenia Związkowe). Odznaczenia państw obcych nosi się po odznaczeniach polskich.

Baretki nosi się na lewej stronie piersi — w jednym rzędzie nie więcej niż trzy baretki. Dolny rząd baretek powinien być umieszczony bezpośrednio nad klapą górnej kieszeni kurtki.

Rozdział IV — Postanowienia końcowe

Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP zobowiązani są do użytkowania przedmiotów umundurowania:

1. zgodnie z obowiązującymi zestawami ubiorów oraz ich przeznaczeniem,
2. w sposób nienaruszający estetyki i godności munduru.

Zasady i sposób noszenia przedmiotów mundurowych (Załącznik nr 1)

Poszanowanie munduru i dbałość o jego estetykę stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP. Użytkując umundurowanie należy przestrzegać:

• do ubioru wyjściowego i galowego zakłada się koszulę białą o gładkiej fakturze,
• krawat — jednolity czarny kolor, gładka faktura,
• skarpetki i obuwie — jednolity czarny kolor, bez wzorków,
• sznur galowy nosi się na prawym ramieniu przypiętym pod naramiennikiem — warkocz ułożony na piersi,
• okulary przeciwsłoneczne lub zdrowotne są dopuszczone,
• symbole żałoby według zasad przyjętych w obrządku religijnym.

CEREMONIAŁ STRAŻACKI ZWIĄZKU OSP RP

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej

Wstęp

Ceremoniał to określony zbiór zasad do wykorzystania przy organizowaniu i przebiegu okolicznościowych uroczystości i spotkań. Strażacki dorobek – tradycje, mundur, dyscyplina, wola niesienia bezinteresownej pomocy i poświęcenie w obliczu zagrożenia – stanowią wartości będące źródłem uznania oraz szacunku społeczeństwa.

Warunkiem godnego przeprowadzenia uroczystości jest przestrzeganie ceremoniału. Na potrzeby organizowanych uroczystości zawsze należy kierować się zasadami kultury, poszanowania godności człowieka, jego przekonań i sprawowanej funkcji. Dbać o honor munduru i sztandaru oraz okazywać szacunek seniorom strażackiej służby.

Przy organizowaniu uroczystości i imprez dopuszcza się stosowanie elementów ceremonialnych charakteryzujących dany region i wzbogacających treści niniejszego ceremoniału. Niniejszy ceremoniał kierowany jest do każdej OSP i wszystkich oddziałów Związku z zaleceniem stosowania.

Hymn Związku OSP RP — „Rycerze Floriana"

Stosowanie ubiorów organizacyjnych

W ubiorach organizacyjnych występuje się stosownie do pory roku. Rozróżnia się okres letni od 1 maja do 30 września i okres zimowy od 1 listopada do 31 marca. Miesiące kwiecień i październik stanowią okres przejściowy.

• Ubiór wyjściowy — podczas posiedzeń władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP, podczas występowania jako przedstawiciel OSP na oficjalnych spotkaniach.
• Ubiór galowy — podczas świąt państwowych i Dnia Strażaka, wręczenia sztandaru, orderów i odznaczeń, otwarcia strażnic, składania wieńców na grobach poległych.
• Ubiór galowy z baretkami (bez odznaczeń) — podczas pogrzebów ze strażacką asystą honorową, przedstawień w teatrach, ważnych uroczystości.
• Ubiór letni — podczas posiedzeń władz i oficjalnych spotkań w sezonie letnim, uczestniczenia w zawodach sportowo-pożarniczych.
• Poczet sztandarowy — zawsze w umundurowaniu galowym (bez odznaczeń). Należy przestrzegać jednolitego umundurowania całego pocztu.

Podstawowe zadania dla organizatora uroczystości

Przygotowanie uroczystości wymaga w szczególności:

1. Określenia charakteru uroczystości.
2. Podjęcia uchwał o przeprowadzeniu uroczystości przez właściwe władze OSP.
3. Opracowania programu uroczystości.
4. Przygotowania listy uczestników i zaproszonych gości.
5. Przygotowania i przekazania zaproszeń.
6. Dokonania uzgodnień w zakresie miejsca, zabezpieczenia porządkowego, medycznego i sanitarnego, gotowości do działań ratowniczych.
7. Opracowania szczegółowego scenariusza uroczystości.
8. Wyznaczenia funkcyjnych odpowiedzialnych za poszczególne części programu.

Słownik — najważniejsze pojęcia

• Dowódca uroczystości — strażak odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie uroczystości zgodnie z ceremoniałem, wydawanie komend, złożenie raportu, podniesienie flagi.
• Poczet sztandarowy — dowódca pocztu, sztandarowy/chorąży, asystujący.
• Poczet flagowy — dowódca pocztu, flagowy, asystujący.
• Kompania honorowa — pododdział honorowy wyznaczany przez prezesa Zarządu Głównego ZOSP RP lub prezesa zarządu oddziału.
• Konferansjer/spiker — osoba zapowiadająca poszczególne punkty programu, komentuje przebieg uroczystości, informuje o zmianach.
• Krok pogrzebowy — tempo marszu 52–56 kroków na minutę, stosowany przez asystę honorową podczas uroczystości pogrzebowych i składania wieńców.
• Kir — czarna wstęga wiązana w kokardę na drzewcu flagi lub sztandaru na znak żałoby.
• Precedencja — porządek, pierwszeństwo witania, przemawiania i zajmowania miejsc ustalony zasadami protokołu.
• Sekretarz — osoba odpowiedzialna za ustalenie obecności odznaczonych, przygotowanie odznaczeń, legitymacji, aktów nadania.

Uroczysty Apel

Uroczysty apel jest zasadniczą formą przeprowadzania uroczystości w OSP. Apel organizuje się między innymi z okazji: obchodów świąt państwowych i Dnia Strażaka, ślubowania strażaków, otwarcia strażnicy, przekazywania sprzętu, nadania sztandaru, jubileuszu OSP, ślubowania MDP, wręczenia odznaczeń i wyróżnień.

Apel organizuje się na placu przed strażnicą z udziałem całego stanu osobowego OSP. Powinien trwać nie dłużej niż 2 godziny. Asystę honorową stanowi kompania honorowa/pododdział honorowy i orkiestra.

Przebieg raportu:

1. Dowódca uroczystości wychodzi przed pododdziały i podaje komendy: „Pododdziały — BACZNOŚĆ", „Pododdziały, na prawo — PATRZ".
2. Maszeruje w kierunku osoby odbierającej raport, zatrzymuje się 3 kroki przed nią, salutuje i składa meldunek: „Druhu Prezesie, dowódca uroczystości melduje ochotnicze straże pożarne do uroczystego apelu z okazji…"
3. Osoba przyjmująca raport dokonuje przeglądu pododdziałów, oddaje honory sztandarowi, wita strażaków.
4. Prezes pozdrawia pododdziały: „CZOŁEM DRUHNY I DRUHOWIE" lub „CZOŁEM STRAŻACY" — pododdziały odpowiadają: „CZOŁEM DRUHU PREZESIE".

Podniesienie flagi: Dowódca wydaje komendę: „Z okazji … flagę państwową — PODNIEŚĆ". Na pierwsze dźwięki hymnu flagowy podnosi flagę na maszt. Czas podnoszenia powinien być zsynchronizowany z czasem grania hymnu. Podczas podnoszenia flagi wszyscy wstają, mężczyźni cywilni zdejmują nakrycia głowy, strażacy w mundurach salutują.

Uroczysta Zbiórka

Uroczysta zbiórka jest odmianą uroczystego apelu dla uczczenia tych samych świąt i jubileuszy. Organizuje się ją przy małym stanie osobowym lub gdy złe warunki atmosferyczne uniemożliwiają apel na zewnątrz. W uroczystej zbiórce OSP występuje tylko z pocztem sztandarowym — nie podnosi się flagi na maszt, nie bierze udziału kompania honorowa ani orkiestra.

Przeprowadza się na placu lub w pomieszczeniach (sala tradycji, hala sportowa, świetlica) z udziałem całego stanu osobowego OSP.

Wręczenie Sztandaru

Sztandar OSP nadaje prezydium zarządu oddziału wojewódzkiego ZOSP RP. Wręczenia dokonuje prezes zarządu oddziału wojewódzkiego ZOSP RP lub wskazany przez niego członek prezydium.

Uroczystość obejmuje: podpisanie i wbicie gwoździ honorowych w drzewce sztandaru przez fundatorów i zaproszonych gości, poświęcenie sztandaru przez kapelana (w mundurze galowym ze stułą czerwoną), odczytanie aktu nadania, uroczyste wręczenie prezesowi OSP, prezentację sztandaru przed pododdziałami, defiladę.

Formuła wręczenia: Wręczający mówi: „W imieniu Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP wręczam Ochotniczej Straży Pożarnej w … sztandar ufundowany przez … jako symbol najwyższego uznania za dotychczasową działalność i poświęcenie". Prezes odpowiada: „ku chwale Ojczyzny". Sztandarowy: „przyrzekamy, że honoru tego sztandaru nie splamimy".

Wręczanie Odznaczeń i Wyróżnień

Akt wręczenia odznaczeń odbywa się podczas uroczystego apelu lub uroczystej zbiórki. Odznaczany staje przed dekorującym, salutuje, dekorujący przypina odznaczenie, składa gratulacje i ściska dłoń. Odznaczany odpowiada „ku chwale Ojczyzny". Odznaczenia wpisuje się do kroniki OSP.

Przekazanie Sprzętu

Uroczystość przekazania samochodu lub innego sprzętu pożarniczego odbywa się podczas uroczystego apelu. Sprzęt ustawia się na placu uroczystości. Po odczytaniu uchwały o przekazaniu, naczelnik OSP dokonuje odbioru kluczyków lub symbolicznego przejęcia sprzętu. Sprzęt może zostać pobłogosławiony przez kapelana.

Pogrzeb ze Strażacką Asystą Honorową

Asysta honorowa OSP towarzyszy w ostatniej drodze strażakom, którzy poświęcili swoje życie lub szczególnie zasłużyli się dla OSP. Asystę stanowią: poczet sztandarowy, poczet flagowy (na znak żałoby flaga z kirem), pododdział honorowy w mundurach galowych z baretkami (bez odznaczeń).

Marsz odbywa się krokiem pogrzebowym (52–56 kroków/min.). Na trumnie lub katafalk umieszcza się poduszkę żałobną z odznaczeniami. Kir na drzewcu sztandaru zawiązuje się bezpośrednio pod szarfą o barwach RP — szerokość 80 mm, długość warkoczy 1000 mm, zakończone srebrną frędzlą 50 mm.

Uroczyste Przyjęcie Kandydatów do MDP

Uroczystość przyjęcia kandydatów do MDP odbywa się podczas uroczystej zbiórki. Kandydaci do MDP ustawieni są przed pocztem sztandarowym. Dowódca MDP odczytuje listę przyjmowanych kandydatów. Kandydaci składają ślubowanie na sztandar OSP.

Ślubowanie Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej

Tekst ślubowania MDP:

Po złożeniu ślubowania dowódca MDP przypina kandydatom emblemat MDP — oznakę przynależności do drużyny.

Apel Pamięci / Apel Poległych

Apel Pamięci organizuje się podczas obchodów rocznic, uroczystości patriotycznych i pogrzebów. Prowadzący apel odczytuje imiona i nazwiska poległych/zmarłych strażaków: „Druhowie! Ci druhowie, którzy odeszli na wieczną wartę, niechaj pozostaną w naszej pamięci. Wołam ich po raz pierwszy… po raz drugi… po raz trzeci… — Cześć ich pamięci!"

Po każdym wołaniu pododdziały odpowiadają: „Cześć ich pamięci!" Następnie trębacze grają „Śpij kolego", a strażacy oddają honory.

Wizyty w OSP

Podczas wizyt oficjalnych gości w OSP: dowódca uroczystości wita gości przed remizą w formie meldunku, następuje zwiedzanie strażnicy (remiza, pomieszczenia bojowe, sprzęt), wpisanie do kroniki OSP. W przypadku pobytu delegacji zagranicznej należy wyeksponować flagi obu państw i zapewnić tłumacza.

Składanie Wieńców przy Pomnikach i Miejscach Pamięci

Poczet flagowy i sztandarowy ustawia się przy pomniku/tablicy. Na sygnał „Słuchajcie wszyscy" delegacja OSP krokiem pogrzebowym składa wieniec lub wiązankę kwiatów. Delegacja salutuje, trębacze grają „Śpij kolego", po czym wszyscy uczestnicy oddają honory. Po ceremonii poczty opuszczają miejsce uroczystości krokiem pogrzebowym.

Ogólne zasady udziału w uroczystościach religijnych (Załącznik Nr 1)

Poczet sztandarowy i pododdziały honorowe biorące udział w uroczystościach religijnych należy powiadamiać o wyznaniu, obrządku liturgii i sposobach zachowania się podczas nabożeństwa. Strażacy w mundurach podczas uroczystości religijnych zachowują postawę zasadniczą (nie klękają).

Poczet sztandarowy ustawia się po prawej stronie ołtarza lub w wyznaczonym miejscu. Sztandar pozostaje w pozycji „do nogi" przez cały czas nabożeństwa, z wyjątkiem momentów wskazanych przez kapelana lub prowadzącego ceremonię, kiedy sztandarowy salutuje sztandarem.